İŞE ALINACAK PERSONEL NİTELİKLERİ– 15

İş analiz formunun son bölümü, işe alınacak personel nitelikleridir. Bu bölümde o pozisyona yeni bir kişi alınması durumunda eğitim, deneyim, temel yetkinlikler, pozisyonla ilgili gerekli nitelikler, kişisel bilgiler gibi dikkat edilecek kriterleri gösterir.  Bu kriterlerden zorunlu olan varsa kriterin sonuna “*” işareti konulur ve bu kritere uymayan adaylar işe alınmaz. “*” işareti konulan kriterlere bu yüzden “eleme kriterleri” denir. Bu işaret konulmayan kriterler ise birçok aday arasında tercih nedeni oluşturur ve bunlara da “seçim kriterleri” denir.

Eleme / seçim kriterleri ile ilgili görüşülen kişilerin düşünceleri alınırken, kendi kişisel özelliklerinin sorulmadığı, bu pozisyona yeni alınacak kişilerde aranacak nitelikler hakkında kendi görüşlerine başvurulduğu özellikle belirtilmelidir. Görüşmenin başında yapılan çalışma hakkında bilgi verilecek olsa da bu aşamada görüşülen kişilerde oluşabilecek tereddütler giderilmelidir. Nitekim bu bilgiler bir istatistiki veri olarak kullanılacak olup yöneticiler / üst yönetim tarafından belirli pozisyon grupları için standartlaştırma yapılacaktır. Bu bölümdeki bilgi alanları sırasıyla aşağıda açıklanmıştır:

EĞİTİM DÜZEYİ : Bu bilgi alanına o pozisyon için gerekli / tercih edilen eğitim düzeyi yazılır. İlköğretim, lise, meslek lisesi, ön lisans, lisans gibi.

İLGİLİ BÖLÜMLER : Bu bilgi alanına eğitim düzeyi ile ilgili gerekli / tercih edilen okul bölümleri yazılır. Makine, elektrik gibi. Eğer tercih edilen bir bölüm yoksa “—“ işareti konulur.

ÖZEL MESLEKİ EĞİTİM : Bu bilgi alanına o pozisyon için gerekli / tercih edilen bir mesleki eğitim varsa, bunlar belirtilir. Kaynakçı eğitimi gibi. Böyle bir eğitim gerekmiyorsa “—“ işareti konulur.

SERTİFİKA / EHLİYET : Bu bilgi alanına o pozisyon için gerekli / tercih edilen sertifika / ehliyet gibi resmi kuruluşlardan verilen belgelerin ismi yazılır. Bunlar Halk Eğitim, Belediyeler, Mesleki Yeterlik Kurumu, Meslek Odaları, Polis Teşkilatı gibi kuruluşlarca verilen belgelerdir. SRC belgeleri bu bilgi alanına yazılır. O pozisyonla ilgili sertifika / ehliyet gerekmiyorsa buraya “—“ işareti konulur.

İŞ DENEYİMİ (ALAN) : Bu bilgi alanına o pozisyon için gerekli / tercih edilen alan iş deneyiminin süresi yazılır. 3 ay, 1 yıl, 3 yıl gibi. Deneyim gerektirmeyen işlerde buraya “—“ işareti konulur. İşin karmaşıklık / zorluk derecesi arttıkça gerekli deneyim süresi de artar.

İŞ DENEYİMİ (ÜNVAN) : Bu bilgi alanına o pozisyon için işe alım yapılacaksa, daha önce başka firmalarda  o veya benzer bir pozisyon düzeyinde kaç yıl çalışılması gerektiği yazılır.  Örneğin İK müdürü pozisyonu için  İK alanında 6 yıllık deneyim tercih edilirken, İK müdürü olarak da  benzer ölçekli firmalarda en az iki yıl deneyim istenebilir. Bunun dışında firmanın ihtiyaçlarına göre genel (toplam) iş deneyimi, sektör deneyimi ve firma türü (yerli/yabancı/ firma ölçeği vb.) deneyimleri için de ayrı iş deneyimi bilgi alanları açılabilir. Mavi yaka için bir çok pozisyonda ünvan deneyimine ihtiyaç yoktur. Bu durumda buraya “—“ işareti konulur.

İŞ BAŞI EĞİTİM SÜRESİ : Bu bilgi alanına o pozisyonda verimli olarak çalışılabilmesi için gerekli işe alışma / iş başında eğitim süresi yazılır. Bir hafta, bir ay, üç ay, altı ay gibi. İş başı eğitim süresi, o işin karmaşıklık ve zorluk derecesini gösterir. Basit işlerden zor işlere gidildikçe bu süre artar.

FİZİKSEL ÖZELLİKLER : Bu bilgi alanına o pozisyon için gerekli / tercih edilen fiziksel özellikler yazılır. Buraya yazılacak fiziksel özellikler, o pozisyonda yapılacak işler için gerekli / tercih edilebilir olmalıdır. Örneğin fiziksel olarak güçlü olma, gözlerin iyi görmesi, boyun uzun olması, genel görünümün düzgün olması gibi. Pozisyonla ilgili bir fiziksel özellik yoksa “—“ işareti konulur.

YABANCI DİL(LER) : Bu bilgi alanına o pozisyonda gerekli / tercih edilen yabancı dillerin isimleri yazılır. İngilizce, Almanca gibi. O pozisyon yabancı dil gerektirmiyorsa buraya “—“ işareti konulur.

DÜZEY(LER)İ : Bu bilgi alanına yabacı diller ile ilgili gerekli / tercih edilen dil düzeyleri yazılır. Teknik terimler, az, orta, iyi gibi. Eğer tercih edilen bir dil yoksa düzeyine de “—“ işareti konulur.

BİLGİSAYAR BİLGİSİ : Bu bilgi alanına o pozisyonda gerekli / tercih edilen bilgi teknolojileri ile ilgili bilgi yazılır. Bilgisayar okur yazarı, klavye becerisi, üretim programının …. bölümü bilgisi, ofis programları gibi. Firmanın bulunduğu sektöre göre bu bilgi alanı detaylandırılabilir ve çeşitlendirilebilir. Örneğin firma bilgi teknolojileri alanında çalışıyorsa; donanım, sistem , program dili gibi pek çok bilgi alanı eklenebilir. Eğer bu konuda bir bilgiye ihtiyaç yoksa buraya “—“ işareti konulur.

ÖZEL BİLGİ / TECRÜBE ALANLARI : Bu bilgi alanına o pozisyonda gerekli / tercih edilen özel bilgi / tecrübe alanları yazılır. Bir iş ilanında görülen, “…konusunda bilgili”, “…. alanında tecrübeli” gibi ibareler bu bilgi alanına yazılır. Diğer bir deyişle, iş analiz formunun son bölümünün diğer bilgi alanlarında belirtilmeyen ve o pozisyonla ilgili olabilecek; her türlü bilgi, beceri, tutum ve davranış bu bilgi alanında belirtilir. Eğer pozisyonla ilgili böyle bir bilgi / tecrübe alanı yoksa buraya “—“ işareti konulur.

VARDİYALI ÇALIŞMA : Bu bilgi alanında o pozisyonda vardiyalı çalışma durumu varsa “evet” yoksa “hayır” şeklinde belirtilir. Çalışma şekli belirgin ise 2 veya 3 vardiya şeklinde de belirtilebilir. Sadece gece çalışması olan pozisyonlar da bu kısımda belirtilebilir.

SEYAHAT EDEBİLME : Bu bilgi alanına o pozisyonda yapılabilecek seyahatlerle ilgili bilgi yazılır. Burada seyahatin türü ve sıklığına ilişkin bilgiye yer verilir. “Şehir dışı / çok az”,  “…. Bölgesine / nadiren” gibi. İş seyahat gerektirmiyorsa “—“ işareti konulur.

ENGELLİ ÇALIŞMA : Bu bilgi alanına o pozisyonda engelli çalışıp çalışamayacağının, çalışabilecek ise hangi engeli bulunan kişilerin çalışabileceği yazılır. Eğer o pozisyonda engelli bir kişi çalışamayacak ise, “—“ işareti konulur.

CİNSİYET : Bu pozisyonda çalışacak kişinin tercih edilen cinsiyeti yazılır. Zorunlu olacağı belirtiyorsa hukuki gerekçesi de olmalıdır.

YAŞ ARALIĞI : Bu pozisyonda işe alınacak kişi için tercih edilen yaş aralığı yazılır.

ASKERLİK DURUMU Bu bilgi alanına o pozisyonda çalışacak kişinin erkek olması halinde  askerlik durumu ile ilgili bilgiler yazılır. Askerliğin yapılması gerekli ise ‘Yapılmış olmalı” yazılır, gerekmiyorsa buraya “—” işareti konulur. Ayrıca belirli bir türde (örneğin komando olarak vb.) yapılması gerektiği belirtilebilir.