Bir işte çalışmayan ve iş arayan kişilere “işsiz” denilmekle birlikte aslında bu kişilerin bir işi vardır: “İş aramak…” Sadece birkaç internet sitesine üye olup arada bir de gazete ilanlarını okuyup oradaki iş ilanlarına rastgele özgeçmiş göndermekle iş aranmış olmaz.
“İş aramak” belirli faaliyetleri olan, birçok çalışmanın yapılmasını gerektiren “ciddi bir iştir”. Nasıl ki iş yaşamında işini ciddiye alarak oradaki görev ve sorumluluklarını etkin bir şekilde yerine getirenler başarılı oluyorlarsa iş arama sürecindeki başarı da “iş arama” işini ciddiye almakla mümkün olur. Dolayısıyla bu kitabın amacı, iş arayan kişilere düşen görev ve sorumlulukları açıklayarak bunları etkin olarak nasıl yerine getirecekleri konusunda önerilerde bulunmaktır.
Günümüzde üniversite mezunlarının işsizlik oranları bir hayli yüksektir. üniversite mezunları iş bulmak için kıyasıya bir rekabet ortamı içerisindedirler. Bunun sonucunda daha iş aramaya başlamadan önce birtakım hazırlıkları yapmak; kişilik, ilgi, yetenek ve kariyer hedeflerine uygun işler için doğru araştırmaları yapmak, etkili öz geçmiş hazırlamak ve iş görüşmelerinde kendini etkili bir şekilde ifade etmek zorunlu hâle gelmektedir. Diğer bir deyişle iş arayanlar artık rastgele değil, “profesyonel” olarak iş aramak zorundadırlar. “İş Arama Teknikleri”, işsizlere ve işini değiştirmek isteyenlere “profesyonel” olarak iş aramanın inceliklerini aktaran bir kitaptır.
İÇİNDEKİLER
Ön Söz
Tablolar ve Uygulama Çalışmaları Listesi
- BİREY VE ÇALIŞMA YAŞAMI
- Birey, Yaşam ve Yaşam Doyumu
- Yaşam Devreleri
- İş ve Çalışma Kavramları
- Bireysel Gereksinimler ve İş Doyumu
2. KARİYER DEVRELERİ
- Kariyer İle İlgili Temel Kavramlar
- Kariyer Devreleri
- Başlangıç Dönemi Kariyer Sorunları
3. ÖRGÜTLERİN İŞE ALIM SİSTEMİ
- İnsan Kaynakları Planlaması
- Personel Kaynakları ve Aday Sağlama Yolları
- İşe Alım Hazırlıkları
- İşe Alım Aşamaları
4. İŞ ARAMAYA HAZIRLIK FAALİYETLERİ
- Temel Hazırlıkların Yapılması
- Önemli Kararların Alınması
- İşe İlişkin Önceliklerin Belirlenmesi
- İş Değiştirme Hazırlıklarının Yapılması
5. İŞ OLANAKLARININ ARAŞTIRILMASI
- Aktif İş Arama Faaliyetleri
- İş İlanları
- İnternet Kaynakları
- Aracı Kuruluşlar
- Sosyal Ağlar
- Diğer Kaynaklar
6. ÖZGEÇMİŞ (CV)
- Özgeçmişin Niteliği ve Amaçları
- Özgeçmiş Çeşitleri
- Özgeçmişin Biçimi
- Özgeçmiş Biçimi Türleri
7. ÖZGEÇMİŞİN TEMEL BÖLÜMLERİ
- İletişim Bilgileri
- Eğitim Bilgileri
- İş Deneyimi Bilgileri
- Yabancı Dil Bilgileri
- Bilgisayar Bilgileri
- Kişisel Bilgiler
8. ÖZGEÇMİŞİN DESTEK BÖLÜMLERİ
- Kariyer Hedefi
- Diğer Yetkinlikler
- Başarılar / Ödüller
- İlgi Alanları
- Referanslar
- Özgeçmiş Hazırlarken Dikkat Edilecek Hususlar
9. İŞ BAŞVURUSU VE İŞ ÖNERİSİ
- İş Başvurusu Yöntemleri
- Ön Mektubun Hazırlanması
- İş İstek Formunun Doldurulması
- İş Başvurusunun Takibi
- İş Teklifinin Kabul Edilmesi ve Ücret Pazarlığı
10. İŞ GÖRÜŞMELERİ
- Görüşmenin Niteliği
- Görüşme Çeşitleri
- Görüşmecinin Amaçları
- Görüşme Yöntemleri
11. GÖRÜŞME AŞAMALARI
- Görüşme Öncesi Hazırlıklar
- Görüşmeye Başlama
- Görüşmenin Sürdürülmesi
- Görüşmenin Bitirilmesi
- Görüşme Sonrası Yapılacaklar
12. GÖRÜŞMEDEKİ SORU TİPLERİ
- Genel Sorular
- Kişisel Bilgiler İle İlgili Sorular
- Eğitim İle İlgili Sorular
- Mesleki Deneyim/ Bilgi İle İlgili Sorular
- Kişilik Özellikleri / Yetkinliklerle İle İlgili Sorular
- İş Motivasyonu, Beklenti ve Koşullar İle İlgili Sorular
- Görüşmelerde Dikkat Edilecek Hususlar
EKLER
EK-1 : İşe İlişkin Öncelikleri Belirleme Çalışması
EK-2 : Pozisyon Bilgi Formu
EK-3 : İş Aramaya Hazırlık Faaliyetlerini Değerlendirme Çalışması
EK-4 : İş Ağı Listesi
EK-5 : İş Olanaklarını Araştırma Faaliyetleri Kontrol Listesi
EK-6 : Özgeçmiş Örneği
EK-7 : Europass Özgeçmiş Formu Örneği
EK-8 : Dil Pasaportu Formu Örneği
EK-9 : Özgeçmiş Kontrol Listesi
EK-10 : Ön Mektup Örneği
EK-11 : İş İstek Formu Örneği
EK-12 : Başvuru Takip Listesi
EK-13 : Görüşme Kontrol Listesi
KAYNAKLAR
- Kitaplar
- Makaleler ve Kitap Bölümleri
- Elektronik Kaynaklar
- Diğer kaynaklar
ÖN SÖZ
Günümüzde üniversite mezunlarının en büyük kaygısı istedikleri nitelikte bir iş bulamamaktır. Üniversite sayılarının ve buna bağlı olarak mezun sayılarının hızla artması, iş bulma konusunda şiddetli bir rekabete yol açmıştır. Mezunlar istedikleri nitelikte bir iş bulamamaktan yakınırken, işverenler de istediği nitelikte personel bulamamaktan yakınmaktadır.
İş arayanların büyük bir bölümü, “ne iş olsa yaparım” mantığıyla hareket etmekte ve ilgili ilgisiz önüne çıkan her işe başvurmaktadır. Oysa işverenler, ne iş olsa yapabileceğini öne süren adayları ciddiye almamakta, genel olarak bu kişilerin hiçbir işi yapamayacağını düşünmektedirler. Aslında bu yaklaşım yanlış da değildir. “Ne iş olsa yaparım” yaklaşımı daha çok vasıfsız işgücü için geçerli olup, bir üniversite mezununun yapabileceği vasıflı işler için bir anlam taşımamaktadır. Dolayısıyla iş arayan yeni mezunların, daha öğrencilik döneminden itibaren kariyer hedeflerini belirleyerek belirli iş / uzmanlık alanlarına yönelmeleri ve iş arama faaliyetlerini de bu doğrultuda yapmaları gerekir. Henüz kariyer hedeflerini netleştirememiş yeni mezunların da, öncelikle bu konuya kafa yormaları önerilir.
Genel olarak henüz bir işte çalışmayan ve iş arayan kişilere “işsiz” denilmektedir. Oysa bu kişilerin bir işi vardır: İş aramak… Bu, birkaç internet sitesine üye olup, aklına geldiğinde de gazete ilanlarını okuyup oradaki iş ilanlarına rastgele özgeçmiş göndermekten veya başvurmaktan ibaret değildir. “İş aramak”, belirli faaliyetleri olan, birçok çalışmanın yapılmasını gerektiren “ciddi bir iştir”. Nasıl ki iş yaşamında işini ciddiye alarak oradaki görev ve sorumluluklarını etkin bir şekilde yerine getirenler başarılı oluyorlarsa, iş arama sürecindeki başarı da “iş arama” işini ciddiye almakla mümkündür. Dolayısıyla bu kitabın amacı, iş arayan kişilere düşen görev ve sorumlulukları açıklayarak, bunları etkin olarak nasıl yerine getirecekleri konusunda önerilerde bulunmaktır.
Kitap öncelikle son sınıftaki lisans / ön lisans öğrencilerine ve yeni mezunlara yönelik olmakla birlikte kariyerinin herhangi bir aşamasında iş aramak durumunda kalan kişiler de kitaptaki bilgilerden yararlanabilir. Bu kitap “İş Yaşamına Hazırlık” kitabının devamı niteliğinde olup, özellikle iş aramaya hazırlık faaliyetleri ile ilgili çalışmaların yapılabilmesi için, söz konusu kitabın ilgili bölümlerinin gözden geçirilmesi önerilir.
Üç ana kariyer yolu; girişimci olma, kamu personeli olma ve özel sektörde çalışma olarak düşünülürse, bu kitap en fazla kariyerini özel sektördeki işletme ve kuruluşlarda geliştirmek isteyenler için yarar sağlayabilir. Girişimci olmak veya kamu personeli olmak isteyenler, kariyerlerini geliştirmek için başka kaynaklardan da araştırma yapmalıdır. Girişimci olmanın belirli özellikleri vardır, kamu personeli olmak ise giderek daha zorlaşmaktadır. Bu yüzden girişimci olmak ve kamuda çalışmak isteyen kişiler, B planı olarak özel sektörde çalışma seçeneğini de göz önünde bulundurmalıdırlar.
Kitabın hazırlanmasında üç farklı yaklaşım ve buna bağlı olarak üç farklı yazım dili kullanılmıştır. İlk yaklaşım yazından yararlanılarak konularla ilgili “kavramsal çerçevenin açıklanması” yaklaşımıdır. Burada resmi-akademik bir yazım dili kullanılmış ve yazına sıkça atıf yapılmıştır. İkinci yaklaşım yazarın bu ana kadar edindiği bilgilerden ve 18 yılı insan kaynakları alanı olmak üzere yaklaşık 30 yıllık iş deneyiminden yararlanılarak, “bilgi, deneyim ve görüşlerinin paylaşılması” yaklaşımıdır. Konuların bu kısımlarında yarı resmi bir dil kullanılmıştır. Son olarak yazarın yazından edindiği bilgilere ve iş yaşamından kazandığı deneyimlere dayanılarak geliştirilen “uygulama çalışmaları” yaklaşımıdır. Bu uygulamaları bireyin kendisi yapacağı için, doğrudan bireye hitap eden samimi bir yazım dili kullanılmıştır. Kitapta kullanılan bu üç yaklaşım, yazım dilinden ve yapılan alıntı sıklığından rahatlıkla birbirinden ayrılabilir. Çok alıntının olduğu kısımlar kavramsal çerçeveyi açıklarken, daha az alıntı olan kısımlar deneyim ve görüşlerin paylaşıldığı kısımlardır. Uygulama kısımlarında çok ilişkili olmadıkça alıntı yapılmamaya çalışılmıştır.
Kitapta kavramsal çerçeve açıklanırken, her bir konunun altında yatan kuramlara girilmemiş, kuramsal tartışmalara yer verilmemiştir. Bunun nedeni, kitabı çok farklı disiplinlerde eğitim gören öğrencilerin ve iş arayan bireylerin okuyabilecek olmasıdır. Yine bu nedenle kavramsal çerçevede fazla ayrıntıya inilmemiş, konular ana hatlarıyla ele alınmıştır. Bununla birlikte konuların derinine inmek isteyen ve daha detaylı bilgilere ihtiyaç duyan kişiler kitabın kaynaklar bölümünde yer alan eserlerden yararlanabilirler.
Kavramsal çerçevenin açıklanmasında, benzer konuları açıklayan kaynaklardan en fazla birer-ikişer cümle alıntı yapılarak aynı konunun parçaları farklı kaynaklardan alınmaya çalışılmıştır. Bu yaklaşımın amacı kişileri olabildiğince fazla ve farklı kaynaklara yönlendirmektir. Yine konularla ilgili her türlü araştırmaya değil, mümkün olduğunca en güncel olanlarından birkaç araştırma örneğine yer verilmiştir. Bu yaklaşımın da amacı, konuların daha derinine inmek isteyen kişilere birkaç başlangıç noktası vermektir. Bu kaynakların kaynakçalarından konuların daha da derinine inilebilir.
Kitapta bir-iki cümleyi geçmeyen doğrudan alıntılar okuma zorluğu yaratmaması amacıyla tırnak işareti içine alınmamış, buna karşılık blok alıntılar eğik harfle gösterilmiştir. Kaynak belirtilmeyen tablolar ile eklerdeki uygulama formları, yazar tarafından geliştirilmiştir. Kaynak gösterilmek suretiyle kullanılabilir ve ders uygulamaları için çoğaltılabilir.
Kitabın bir an önce okuyucuların yararlanmasına sunulması düşüncesiyle değerli akademisyen ve uygulamacıların kitapla ilgili katkıları alınamamış, bunun sonucunda sunuş ve teşekkür sayfaları oluşturulamamıştır. Bununla birlikte kitabın bu baskısı, konu ile ilgili tüm akademisyen ve uygulamacıların görüş, öneri ve katkılarına açık olup, bu katkılara kitabın sonraki baskılarında ilgili bölümlerde ve teşekkür sayfasında isimleri belirtilerek yer verilecektir. Bu bağlamda kitabın kaynaklarında yer alan tüm yazarlara, eğitim ve deneyim süreçlerime katkıda bulunanlara, yoğun çalışma tempomda bana destek veren sevgili eşime ve bana moral kaynağı olan biricik kızım Ela’ya teşekkür ederim.
Mehmet Cemil Özden