İNSAN KAYNAKLARI YETKİNLİKLERİ

Tüm alanlarda olduğu gibi insan kaynakları alanında çalışanlar için de yetkinliklerin önemi büyüktür. İK çalışanları için hangi yetkinlikler önem taşımaktadır? Geçmişten geleceğe bu önem nasıl değişmektedir?

İK Yetkinlikleri Üzerine Bir Araştırma …

İK yönetimin geleceği ile ilgili yaptığım araştırmamın bir bölümü, İK yetkinlikleri ile ilgili idi. Araştırmaya 83 Peryön üyesi İK çalışanı katıldı. Daha önce literatür taraması sonucunda İK çalışanlarından beklenen yetkinlikleri genel hatları ile belirlemiştim. Sonuçta önüme 28 yetkinlikten oluşan bir menü çıktı. Uyguladığım anketin bir bölümünde, Tablo-1’de yer alan bu menüyü anket katılımcılarının beğenisine sundum ve onlardan bu yetkinliklerden en fazla 10 tanesini seçmelerini istedim. Üstelik bu seçimlerini 5 yıl önce ve günümüz için en önemli olarak gördüklerini, 5 yıl ve 20 yıl sonrası için ise beklentilerini işaretlemeleri suretiyle zaman içerisindeki değişimleri de yansıtacak biçimde yapmalarını rica ettim.

Tablo-1 : Araştırma Kapsamındaki İK Yetkinlikleri

Anket katılımcılarının seçtikleri yetkinliklerin zaman içerisindeki değişimi gerçekten çok ilginçti : Bazı yetkinlikler belirgin bir şekilde ön plana çıkarken, bazı yetkinlikler de eski önemlerini yitiriyordu. Bu yüzden akademik olmayan bu yazıyı hazırlarken, “in’ler – out’lar” tarzında bir ifade kullanmakta sakınca görmedim. Ancak moda olan kavramlara yakıştırılan bu deyimi kullanırken bir noktaya da dikkat çekmek isterim : Burada sözü edilen in-out deyimi, yetkinliklerin “göreli” önemlerine ilişkindir. Diğer bir deyişle, kendi aralarındaki önem sırası değişimlerini göstermektedir. Buradan yola çıkarak, yetkinliklerin “mutlak” önemlerine ilişkin bir sonuca varılamaz. Söz gelimi, planlama becerilerinin gelecekteki göreli öneminin azalması, bu yetkinliğin öneminin mutlak olarak da azalması anlamına gelmeyebilir. Gelecekte bu yetkinliğin önemi günümüzden biraz daha fazla olsa bile, diğer yetkinliklerin çok daha fazla önem kazanması sonucu onlara göre göreli önemi azalmış olabilir.

Dolayısıyla in-out deyimiyle kastımızın yetkinliklerin mutlak önemlerine ilişkin olmadığı ve out olan bir yetkinliğin gelecekte artık gerekmeyeceği şeklinde bir iddianın olmadığı hususları dikkate alınmalıdır. Ayrıca, her ne kadar anket araştırması, 5 yıl önce, mevcut durum, 5 yıl sonra ve 20 yıl sonra olmak üzere dört dönemi kapsıyor ise de, 5 ve 20 yıl sonrası sonuçlarının birbirine yakın olması nedeniyle bu yazıda yetkinliklerin önem derecelerindeki değişimleri üç dönem halinde incelemeyi daha uygun gördüm : Dün, Bugün ve Yarın….

“In’ler”…

 Anket sonuçlarına göre ilk 10 yetkinliğe “in” olan yetkinlikler demek yanlış olmaz sanırım. (Ne de olsa “Top 10” listelerine alıştıkJ). Tablo- 2’de dönemler itibariyle ilk 10 yetkinlik sıralanmıştır :

Tablo-2 : Geçmişten Geleceğe “İlk 10” İK Yetkinlikleri *

* Yetkinlikler öncelik sırasına göre sütunlarda yer almaktadır. En üstteki yetkinlik 1. sırada, en alttaki yetkinlik 10.sıradadır.

Tablo-2 incelendiğinde aşağıdaki sonuçları görmek mümkündür :

• Geçmişte en önemli yetkinlik olan iş mevzuatı bilgisi günümüzde de önemini korumakla birlikte gelecekte ilk 10 yetkinlik arasında görülmemektedir.
• Günümüzde en önemli yetkinlik olarak görülen İK fonksiyonları bilgisi, gelecekte ilk 10 arasında 7.sırada kendine yer bulabilmektedir.
• Geçmişte ilk 10 arasında yer almayan, günümüzde önemli bir yetkinlik olan yabancı dil bilgisi geleceğin en önemli yetkinliği olarak öngörülmektedir.
• İletişim becerileri, geçmişten geleceğe ilk 4 yetkinlik arasında önemini koruyan tek yetkinliktir.
• Yapı ve sitem kurma, Planlama, Organize etme, problem çözme gibi geçmişte önem taşıyan ve günümüzde kısmen de olsa önemini koruyan operasyonel yetkinliklerin yerlerini gelecekte, stratejik düşünebilme, yaratıcılık, müşteri odaklı, farklı kültürlerde çalışabilme gibi organizasyonel yetkinlikler açısından daha stratejik olan yeni yetkinliklere bırakması düşünülmektedir.
• Sürekli öğrenme ve kendini geliştirme, geçmişten geleceğe önemi giderek artan bir yetkinlik olarak karşımıza çıkmaktadır.
• Bilişim teknolojisindeki gelişmelere bağlı olarak bu teknolojiyi kullanabilmek de geleceğin önemli yetkinlikleri arasındadır.

Ve “Out’lar”…

 Anket sonuçlarına göre son 10 yetkinliğe de “out” olan yetkinlikler dedik… Tabii burada bu yetkinliklerin tamamen “out” olmadıklarını, sadece diğer yetkinliklere göre önem sıralarının düştüğünü tekrar hatırlatmak isterim .Tablo- 3’de dönemler itibariyle son 10 yetkinlik sıralanmıştır :

Tablo-3 : Geçmişten Geleceğe “Son 10” İK Yetkinlikleri

* Yetkinlikler öncelik sırasına göre sütunlarda yer almaktadır. En üstteki yetkinlik 19. sırada, en alttaki yetkinlik 28.sıradadır.

Tablo-3 incelendiğinde aşağıdaki sonuçları görmek mümkündür :

• Gelecekte ilk onda yer alması öngörülen müşteri odaklı olma, stratejik düşünebilme, yaratıcılık ve farklı kültürlerde çalışabilme yetkinliklerinin, geçmişte son 10 içerisinde yer alması, geçmişten geleceğe İK yetkinliklerindeki değişimlerin büyüklüğünü çarpıcı bir şekilde ortaya koymaktadır.
• Bir zamanların en önemli kavramı olan ve günümüzde de İK uygulamalarına yansıyan  “amaçlara göre yönetim” yada “hedeflerle yönetim”in temel yetkinliği olan “kararlılık, sonuca ulaşma”nın gelecekte çok büyük değer kaybetmesi öngörülmektedir.
• Gelecekte son 10 yetkinlik arasında yer alan yetkinliklerin çok büyük bölümünün operasyonel nitelikte oldukları açıktır.
• Geçmişte orta sıralarda yer alan “profesyonellik/mesleki” etik yetkinliği günümüzde ne yazık ki son 10 yetkinlik arasında görülmektedir. Toplum ve iş yaşamındaki “değer erozyonu”ndan kaynaklandığı düşünülen bu durum, neyse ki gelecekte bu yetkinliğin öneminin artması yönünde değişmektedir.

Sonuç Olarak…

Tarihsel süreç içerisinde İK yetkinliklerindeki değişim aslında zincirleme etkilerin İK alanına yansımasından başka bir şey değil… Küreselleşmenin, bilim ve teknolojideki gelişmelerin, hızlı değişim, kriz ve artan rekabet olgularının; küresel ölçekte demografik ve kültürel değişimlerin ve artan çevre sorunlarının; organizasyonel yapılara ve çalışma yaşamına etkileri, bunlardaki değişimlerin ise İK süreçlerini ve önceliklerini değiştirmesi, İK çalışanlarından beklenen yetkinliklerin de değişmesine neden oluyor.

Her ne kadar bu yazıda in-out gibi deyimlerle bu değişimleri yansıtmaya çalıştıysam da amacım sadece bu değişim olgusuna meslekdaşlarımın dikkatlerini çekmekten ibaret… Günümüzdeki “kişisel gelişim” türündeki eğitim programlarının büyük çoğunluğu, gelecekte önem sırası düşecek olan yetkinlikleri geliştirmeye odaklanmış durumda…. Kuşkusuz bu yetkinlikler gelecekte de bir öneme sahip olacaktır, ancak odak noktasını hem kendimiz, hem çalışanlarımız için geleceğin yetkinliklerine çevirmek durumundayız… Çünkü ancak bu şekilde hem kendimizi birey olarak, hem de firmamızı organizasyon olarak artan rekabet ortamında ayakta tutabiliriz.

Benzer nitelikteki araştırmaların daha çok yapılması en büyük dileğim, tabii paylaşılması da… Böylece kendimizi geleceğe daha iyi hazırlayabiliriz… Sizlerden aldığım bilgileri, yine sizlerle paylaşmaktan son derece mutlu olduğumu belirtmek isterim. Anketime katılan meslekdaşlarıma, bir kez de bu sayfadan teşekkür etmeyi borç bilirim. Ve unutmayalım : Paylaşıldıkça artan ender değerlerden biridir bilgi…

Yeni bilgi üretimlerinde buluşmak ve paylaşmak dileğiyle….